امروز برایتان مقاله معرفی بهترین مدل های زبانی بزرگ (LLM) در سال 2026 را آماده کردیم؛ مهم‌ترین، جالب‌ترین و محبوب‌ترین مدل‌های زبانی بزرگی که در حال حاضر می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. با یکی دیگر از مقاله‌های معرفی و آموزشی سایت فری لرن همراه باشید.
مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) همان چیزی هستند که بیشتر مردم هنگام فکر کردن به هوش مصنوعی به ذهنشان می‌رسد. وقتی با ChatGPT و Claude کار می‌کنید، در واقع با این مدل‌ها تعامل دارید. کدهایی که Claude Code و Codex تولید می‌کنند نیز به کمک آن‌ها نوشته می‌شوند. همچنین، این مدل‌ها قابلیت‌های هوش مصنوعی دیگری مانند پاسخ‌های هوشمند گوگل و Apple Intelligence را پشتیبانی می‌کنند.
اگر برنامه‌ای دارای چت‌بات، قابلیت تولید یا خلاصه‌سازی متن، امکان نوشتن کد یا قابلیت خودکارسازی کارهای رایانه‌ای باشد، تقریباً با اطمینان می‌توان گفت که از یک مدل زبانی بزرگ استفاده می‌کند.
مدل‌های زبانی بزرگ از اواخر دهه ۲۰۱۰ در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی مورد مطالعه قرار می‌گرفتند؛ اما پس از انتشار ChatGPT که قدرت مدل‌های GPT را به نمایش گذاشت، از محیط‌های آزمایشگاهی فراتر رفتند و وارد دنیای واقعی شدند.
اکنون چند سال از فراگیر شدن دسترسی به مدل‌های زبانی بزرگ می‌گذرد و این مدل‌ها روزبه‌روز کاربردی‌تر و قدرتمندتر می‌شوند. سه مورد از مهم‌ترین پیشرفت‌ها در این حوزه عبارت‌اند از
مدل‌های استدلالی (Reasoning Models): برای بررسی مسائل دشوار زمان بیشتری صرف می‌کنند و تلاش می‌کنند با طی کردن مراحل مختلف به پاسخ برسند.
مدل‌های بزرگ چندوجهی (LMM): علاوه بر متن، می‌توانند ورودی‌ها و خروجی‌های دیگری مانند تصویر، صدا و ویدئو را نیز پردازش کنند.
مدل‌های عامل‌محور (Agentic Models): می‌توانند از ابزارها استفاده کنند، کد بنویسند و وظایف مختلف را انجام دهند.
البته، سرعت بالای پیشرفت هوش مصنوعی شرایط را پیچیده‌تر کرده است. در این مقاله، تعدادی از مهم‌ترین مدل‌های زبانی بزرگی را بررسی می‌کنیم که در حال حاضر در این حوزه مطرح هستند.
مدل زبانی بزرگ (LLM) چیست؟
مدل زبانی بزرگ یا LLM نوعی هوش مصنوعی عمومی برای تولید متن است. این فناوری در پشت صحنه چت‌بات‌های هوش مصنوعی، ابزارهای تولید متن، ابزارهای برنامه‌نویسی مبتنی بر هوش مصنوعی و بسیاری از قابلیت‌های دیگر، مانند خلاصه‌سازی پاسخ‌های جست‌وجو، قرار دارد.
اگر رابط‌های کاربری جذاب و امکانات جانبی را کنار بگذاریم، مدل‌های زبانی بزرگ یک دستور یا درخواست دریافت می‌کنند و در پاسخ، متنی تولید می‌کنند.
چت‌بات‌هایی که بر پایه این مدل‌ها ساخته شده‌اند، صرفاً به دنبال یافتن کلمات کلیدی نیستند تا یک پاسخ از پیش آماده‌شده ارائه دهند؛ بلکه تلاش می‌کنند منظور کاربر را درک کنند و پاسخی متناسب با آن بدهند.
دلیل اصلی گسترش سریع مدل‌های زبانی بزرگ نیز همین است: یک مدل واحد، با کمی آموزش تکمیلی یا حتی بدون آن، می‌تواند برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های مشتریان، نوشتن محتوای بازاریابی، خلاصه‌سازی صورت‌جلسه‌ها، افزودن قابلیت‌های جدید به برنامه‌ها و بسیاری از کارهای دیگر استفاده شود.
بااین‌حال، مدل‌های زبانی بزرگ به‌طور سنتی بر پردازش متن متمرکز هستند. به همین دلیل، مدل‌های بزرگ چندوجهی (LMM) محبوبیت بیشتری پیدا کرده‌اند. این مدل‌ها می‌توانند علاوه بر متن، تصاویر، یادداشت‌های دست‌نویس، صدا، ویدئو و انواع دیگر اطلاعات را نیز پردازش کنند. امروزه بسیاری از مدل‌های بزرگ و مطرح هوش مصنوعی در دسته مدل‌های چندوجهی قرار می‌گیرند.
معرفی بهترین مدل های زبانی بزرگ (LLM)
ده‌ها مدل زبانی بزرگ مهم وجود دارند و صدها مدل دیگر نیز به دلایل مختلف ارزش توجه دارند. فهرست کردن همه آن‌ها تقریبا غیرممکن است. افزون بر این، به دلیل سرعت بالای توسعه این مدل‌ها، چنین فهرستی تنها پس از چند روز ممکن است قدیمی شود.
در اینجا باید واژه «بهترین» را با کمی احتیاط در نظر بگیرید. هدف من این بوده است که فهرست را به مهم‌ترین، جالب‌ترین و محبوب‌ترین مدل‌ها محدود کنم؛ نه اینکه صرفاً مدل‌هایی را معرفی کنم که در آزمون‌های استاندارد عملکرد بهتری دارند، هرچند بیشتر مدل‌های این فهرست در آن آزمون‌ها نیز عملکرد خوبی نشان می‌دهند.
همچنین، تمرکز اصلی من بر مدل‌هایی است که واقعا می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید؛ نه مدل‌هایی که فقط موضوع مقالات تحقیقاتی جذاب هستند یا شرکت‌ها صرفا در مطالب تبلیغاتی از آن‌ها رونمایی کرده‌اند. هدف ما این است که مطالب کاربردی ارائه دهیم.
برای آشنایی بیشتر با هر مدل، می‌توانید روی نام آن در لیست زیر کلیک کنید.
| مدل زبانی بزرگ (LLM) | توسعه‌دهنده | چندوجهی؟ | دارای قابلیت استدلال؟ | نحوه دسترسی |
| GPT | OpenAI | بله | بله | API، چت‌بات |
| Claude | Anthropic | بله | بله | API، چت‌بات |
| gpt-oss | OpenAI | خیر | بله | متن‌باز |
| Gemini | بله | خیر | API، چت‌بات | |
| Gemma | خیر | خیر | متن‌باز | |
| Muse Spark | Meta | بله | خیر | متن‌باز |
| V4 | DeepSeek | خیر | بله | متن‌باز، API، چت‌بات |
| Command | Cohere | خیر | بله | API |
| Nova | Amazon | بله | خیر | API |
| Mistral | Mistral | خیر | بله | API، چت‌بات، وزن‌های باز |
| Qwen | Alibaba Cloud | خیر | بله | متن‌باز، API، چت‌بات |
| GLM | Z.ai | خیر | بله | متن‌باز، API، چت‌بات |
| Kimi K | Moonshot AI | خیر | بله | متن‌باز، API، چت‌بات |
| MiniMax M | MiniMax | بله | بله | متن‌باز، API، چت‌بات |
| MiMo | Xiaomi | خیر | بله | متن‌باز، API |
| Grok | xAI | بله | بله | API، چت‌بات |
1.مدل GPT
توسعه‌دهنده: OpenAI
طول پنجره زمینه (Context Window): یک میلیون توکن
روش دسترسی: API و چت‌بات
مدل‌های ترنسفورمر مولدِ پیش‌آموزش‌دیده (Generative Pre-trained Transformer یا GPT) شرکت OpenAI موج اخیر توجه گسترده به هوش مصنوعی را آغاز کردند. GPT-6.1، جدیدترین مدل پرچم‌دار این شرکت، هم از قابلیت‌های چندوجهی برخوردار است و هم می‌تواند استدلال کند. (در اینجا می‌توانید فهرست تمام مدل‌های OpenAI را مشاهده کنید.)
مدل‌های فعلی خانواده GPT-6 شامل Astra، Sol و Luna هستند که Sol به نسخه 6.1 رسیده است. مدل‌های GPT از طریق ChatGPT و همچنین API در اختیار توسعه‌دهندگان قرار دارند.
ازآنجاکه این مدل‌ها قابلیت استدلال دارند، تنظیمات نسخه API آن‌ها می‌تواند کمی پیچیده باشد. برای مثال، باید مشخص کنید مدل چه میزان تلاش محاسباتی برای حل مسائل دشوار صرف کند. در برخی موارد نیز باید انتخاب کنید که از مدل کامل استفاده شود یا نسخه‌های کوچک‌تر، مانند Mini یا Nano.
می‌توانید با اتصال GPT و دیگر مدل‌های OpenAI به Zapier، قدرت آن‌ها را وارد محیط کاری خود کنید. به این ترتیب، هوش مصنوعی به بخشی از گردش‌کارهای پیچیده و چندمرحله‌ای در مجموعه ابزارهای سازمانی شما تبدیل می‌شود. همچنین می‌توانید مستقیماً از پنجره گفت‌وگو، روی بیش از ۹۰۰۰ برنامه مختلف اقدام کنید.
2. مدل Claude
توسعه‌دهنده: Anthropic
پنجره زمینه: یک میلیون توکن
روش دسترسی: API و چت‌بات
Claude؛ یکی از بهترین چت‌بات‌های هوش مصنوعی برای نویسندگی و برنامه‌نویسی و می‌توان آن را یکی از مهم‌ترین رقبای GPT دانست.
سه مدل این خانواده که ترکیبی از قابلیت‌های مختلف را ارائه می‌کنند و از استدلال پشتیبانی دارند، عبارت‌اند از Claude Sonnet 5.5، Claude 5.5 Haiku و Claude Opus 5.5. این مدل‌ها با هدف ارائه پاسخ‌هایی مفید، صادقانه و بی‌ضرر طراحی شده‌اند و نکته مهم‌تر اینکه برای استفاده ایمن در محیط‌های سازمانی مناسب هستند. به همین دلیل، شرکت‌هایی مانند Slack، Notion و Zoom با Anthropic همکاری کرده‌اند.
مدل Claude Fable 5.1 از این هم قدرتمندتر است و با فاصله قابل‌توجهی توانمندترین مدل عمومی Anthropic به شمار می‌رود. قدرت و ملاحظات امنیتی این مدل به‌اندازه‌ای مطرح بوده که پس از عرضه، دولت دستور داد نسخه اولیه Fable 5 برای مدتی از دسترس خارج شود.
مانند سایر مدل‌های زبانی اختصاصی، Claude فقط از طریق API، چت‌بات رسمی و دیگر محصولات این شرکت در دسترس است. بااین‌حال، می‌توان آن را با داده‌های اختصاصی آموزش تکمیلی داد و تنظیم کرد تا متناسب با نیازهای شما پاسخ دهد.
اگر Claude را به Zapier متصل کنید، می‌توانید با امنیت بیشتری از طریق پنجره گفت‌وگوی هوش مصنوعی به مجموعه ابزارهای فناوری خود دسترسی پیدا کنید و از مدل‌های پیشرفته Claude در گردش‌کارهای خودکار بهره ببرید.
3. مدل gpt-oss
توسعه‌دهنده: OpenAI
پنجره زمینه: ۱۲۸ هزار توکن
روش دسترسی: مدل باز
OpenAI علاوه بر مدل‌های اختصاصی خود، یک مدل زبانی بزرگ باز و پیشرفته نیز ارائه می‌کند. مدل‌های gpt-oss-20b و gpt-oss-120b هر دو مدل‌های استدلالی باز هستند که با استفاده از روش‌هایی مشابه تکنیک‌های به‌کاررفته در مدل‌های دیگر OpenAI، مانند o3 و GPT-4o، آموزش دیده‌اند.
هرکسی می‌تواند این مدل‌ها را دانلود کند، آن‌ها را تنظیم دقیق کند و تقریباً برای هر هدفی به کار بگیرد؛ هرچند OpenAI اقداماتی برای محدود کردن استفاده مخرب از آن‌ها یا تولید اطلاعات زیان‌بار انجام داده است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا از سال ۲۰۱۹ به بعد، تمام مدل‌های OpenAI اختصاصی بودند.
4. مدل Gemini
توسعه‌دهنده: Google
پنجره زمینه: حداکثر یک میلیون توکن
روش دسترسی: API و چت‌بات
Google Gemini خانواده‌ای از مدل‌های هوش مصنوعی شرکت گوگل است. مدل‌های اصلی این خانواده شامل Gemini 4 Argon، جدیدترین مدل پیشرفته گوگل که ابتدا برای گروهی از آزمایش‌کنندگان منتخب عرضه می‌شود، Gemini 3.1 Pro، Gemini 3.8 Flash و Gemini 3.5 Flash-Lite هستند.
این مدل‌ها برای اجرا روی دستگاه‌های مختلف، از تلفن‌های هوشمند گرفته تا سرورهای اختصاصی، طراحی شده‌اند و طیف گسترده‌ای از کاربردها را پوشش می‌دهند.
مدل‌های Gemini علاوه بر تولید متن، به‌صورت بومی قادر به پردازش تصویر، صدا، ویدئو، کد و انواع دیگر اطلاعات هستند. مدل مرتبط Gemini Omni نیز این قابلیت‌ها را گسترش می‌دهد. این مدل‌ها برای کار با پنجره زمینه طولانی نیز بهینه شده‌اند؛ قابلیتی که امکان پردازش حجم بیشتری از متن را فراهم می‌کند.
جدیدترین مدل‌های Gemini همچنین قدرت‌بخش قابلیت‌های هوش مصنوعی در برنامه‌های گوگل، مانند Docs و Gmail، هستند. چت‌بات گوگل نیز که نام آن به‌طور گیج‌کننده‌ای Gemini است، از این خانواده استفاده می‌کند.
توسعه‌دهندگان می‌توانند از طریق Google AI Studio یا Vertex AI به مدل‌های Gemini دسترسی داشته باشند.
5. مدل Gemma
توسعه‌دهنده: Google
پنجره زمینه: ۲۵۶ هزار توکن
روش دسترسی: مدل باز
Gemma خانواده‌ای از مدل‌های هوش مصنوعی باز گوگل است که بر پایه همان پژوهش‌ها و فناوری‌هایی توسعه یافته که این شرکت برای ساخت Gemini استفاده کرده است. جدیدترین نسخه این خانواده، Gemma 4، در چهار اندازه مختلف ارائه شده است.
6. مدل Muse Spark
توسعه‌دهنده: Meta
پنجره زمینه: یک میلیون توکن
روش دسترسی: چت‌بات و API
Muse Spark جانشین خانواده محبوب Llama شرکت متا است؛ خانواده‌ای از مدل‌های زبانی باز که پیش‌تر به‌عنوان مجموعه مدل‌های Llama شناخته می‌شدند.
7. مدل V4
توسعه‌دهنده: DeepSeek
پنجره زمینه: یک میلیون توکن
روش دسترسی: مدل باز، چت‌بات و API
DeepSeek V4 را می‌توان همتای GPT در خانواده مدل‌های شرکت DeepSeek دانست. این مدل زبانی بزرگ و پیشرفته، متن‌باز است و از قابلیت استدلال و استفاده از ابزارها پشتیبانی می‌کند. قابلیت‌های استدلالی آن از مدل قدیمی‌تر R1 قدرتمندتر هستند؛ همان مدلی که DeepSeek را در سطح جهانی مطرح کرد.
این مدل همچنین با سخت‌افزار محاسباتی محدودتر و سرمایه‌گذاری مالی کمتری نسبت به میزان معمول برای توسعه مدل‌های زبانی بزرگ ساخته شده است.
8. مدل Command
توسعه‌دهنده: Cohere
پنجره زمینه: حداکثر ۱۲۸ هزار توکن
روش دسترسی: مدل باز و API
مانند Claude، مدل‌های Command شرکت Cohere نیز برای کاربران سازمانی طراحی شده‌اند. مدل پرچم‌دار فعلی این خانواده، Command A+، از معماری ترکیب متخصصان استفاده می‌کند و در مجموع ۲۱۸ میلیارد پارامتر دارد که ۲۵ میلیارد پارامتر آن فعال هستند.
این مدل برای عامل‌های هوش مصنوعی، استفاده از ابزارها و تولید مبتنی بر بازیابی اطلاعات (RAG) بهینه شده است. این قابلیت‌ها به سازمان‌ها کمک می‌کنند تا مدل پاسخ‌های دقیق‌تری به پرسش‌های کارکنان و مشتریان ارائه دهد.
به همین دلیل، شرکت‌هایی مانند Oracle و Accenture از مدل‌های Cohere استفاده می‌کنند.
9. مدل Nova
توسعه‌دهنده: Amazon
پنجره زمینه: حداکثر یک میلیون توکن
روش دسترسی: API
Amazon Nova خانواده‌ای از مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی است که از طریق خدمات وب آمازون (AWS) ارائه می‌شود. آمازون در آغاز این مسیر چندان سریع پیش نرفت، اما مدل‌های فعلی این خانواده، از جمله Amazon Nova 2 Pro، Nova 2 Lite و Nova 2 Sonic، در مجموعه‌ای از آزمون‌های استاندارد عملکرد رقابتی دارند.
با توجه به جایگاه قدرتمند AWS در حوزه رایانش ابری، این احتمال وجود دارد که مدل‌های Amazon Nova در آینده محبوبیت بیشتری پیدا کنند.
10. مدل Mistral
توسعه‌دهنده: Mistral
پنجره زمینه: ۲۵۶ هزار توکن
روش دسترسی: API، چت‌بات و وزن‌های باز
Mistral یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی اروپا است. مدل‌های Mistral Large 3 و Mistral Medium 3.5 جدیدترین مدل‌های پیشرفته این شرکت هستند که قابلیت استدلال اختصاصی ندارند. Large 3 از معماری ترکیب متخصصان استفاده می‌کند، درحالی‌که Medium 3.5 یک مدل متراکم است. Mistral همچنین خانواده Magistral را برای پشتیبانی از استدلال و خانواده Ministral را با تمرکز بر بازار سازمانی ارائه می‌کند.
11. مدل Qwen
توسعه‌دهنده: Alibaba Cloud
پنجره زمینه: حداکثر یک میلیون توکن
روش دسترسی: متن‌باز، API و چت‌بات
Qwen خانواده‌ای از مدل‌های هوش مصنوعی شرکت علی‌بابا، غول فناوری چین، است. ده‌ها مدل باز در خانواده‌های مختلف Qwen در دسترس هستند. برخی از این مدل‌ها برای کاربردهای تخصصی مانند بینایی ماشین، برنامه‌نویسی و ریاضیات بهینه شده‌اند و برخی نیز از پنجره زمینه‌ای با ظرفیت یک میلیون توکن پشتیبانی می‌کنند.
12. مدل GLM
توسعه‌دهنده: Z.ai
پنجره زمینه: یک میلیون توکن
روش دسترسی: متن‌باز، API و چت‌بات
GLM-5.3 مدل پرچم‌دار شرکت چینی Z.ai است. این مدل از معماری ترکیب متخصصان استفاده می‌کند، قابلیت استدلال دارد و برای اجرای گردش‌کارهای عامل‌محور طراحی شده است. مدل‌های پرچم‌دار Z.ai به‌طور مداوم در میان مدل‌های باز با عملکرد بالا قرار می‌گیرند.
13. مدل Kimi K
توسعه‌دهنده: Moonshot AI
پنجره زمینه: حداکثر یک میلیون توکن
روش دسترسی: متن‌باز، API و چت‌بات
Kimi K3 مدل پرچم‌دار شرکت چینی Moonshot AI است. این مدل از معماری ترکیب متخصصان استفاده می‌کند، از قابلیت استدلال پشتیبانی می‌کند و برای استفاده از ابزارها و انجام سایر وظایف عامل‌محور طراحی شده است. Kimi K3 یکی از مدل‌های باز با عملکرد بسیار بالا به شمار می‌رود.
14. مدل MiniMax M
توسعه‌دهنده: MiniMax
پنجره زمینه: حداکثر یک میلیون توکن
روش دسترسی: متن‌باز، API و چت‌بات
MiniMax M3 جدیدترین مدل پرچم‌دار شرکت چینی MiniMax است. این مدل نیز مانند بسیاری از مدل‌های پرچم‌دار، از معماری ترکیب متخصصان استفاده می‌کند، قابلیت استدلال دارد و برای برنامه‌نویسی، استفاده از ابزارها و سایر وظایف عامل‌محور طراحی شده است. MiniMax M3 نیز در میان مدل‌های باز با عملکرد بالا قرار می‌گیرد.
15. مدل MiMo
توسعه‌دهنده: Xiaomi
پنجره زمینه: حداکثر یک میلیون توکن
روش دسترسی: متن‌باز و API
شیائومی بیشتر به‌خاطر محصولات الکترونیکی مصرفی و تلفن‌های اندرویدی اقتصادی خود شناخته می‌شود؛ اما این شرکت یکی از غول‌های فناوری چین نیز هست. بنابراین، جای تعجب ندارد که شیائومی خانواده‌ای پیشرفته از مدل‌های هوش مصنوعی با معماری ترکیب متخصصان توسعه داده باشد. جدیدترین مجموعه این خانواده، MiMo-V2.6 است.
16. مدل Grok
توسعه‌دهنده: xAI
پنجره زمینه: ۵۰۰ هزار توکن
روش دسترسی: API و چت‌باتGrok
خانواده مدل‌های پیشرفته و چت‌بات شرکت xAI است که تحت مدیریت ایلان ماسک توسعه یافته است. عملکرد این مدل‌ها با رقبای خود قابل‌مقایسه است؛ اما از زمان تأسیس شرکت، Grok بیش از بسیاری از رقبا با جنجال‌ها و تیترهای خبری بحث‌برانگیز همراه بوده است. نسخه پرچم‌دار فعلی این خانواده Grok 4.7 است.
همچنین بخوانید:
